Δεν έχω καμμία αμφιβολία ότι η "μουσικότητα" και η χρήση της ταλανίζει ενίοτε τους λογικούς και χρησιμοποιείται συχνά για να καλύψει διάφορα σχεδιαστικά ολισθήματα. Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν πρέπει να μας παρασύρει σε αφορισμούς και γενικεύσεις. Έχουμε και λέμε, λοιπόν:
Πρόκειται πράγματι για νεολογισμό, αλλά η έκφραση των ερεθισμάτων που προέρχονται από τα διάφορα αισθητήρια με χρήση λέξεων προϋποθέτει την δημιουργία νεολογισμών. Λέμε, για παράδειγμα, ότι η τάδε γεύση είναι "βαριά" (ενώ, προφανώς δεν μπορούμε να την ζυγίσουμε). Το πώς ορίζεται και το πώς χρησιμοποιήται ο κάθε νεολογισμός είναι που πρέπει να μας ενδιαφέρει κατά την γνώμη μου και όχι η δημιουργία του.Χμμμ, τι είναι η μουσικότητα; Μάλλον πρόκειται για αργκοτικό νεολογισμό των απανταχού εκλεπτυσμένων αυτιάδων,
Οχι. Δεν είναι έτσι. Δυνητικώς, θα θέλαμε, ίσως, να αντιστοιχίσουμε κάποια μετρήσιμα μεγέθη με κάποια διάσταση του ακουστικού ερεθίσματος (ή έναν συνδυασμό διαστάσεων) αλλά αυτό είναι ένα ερευνητικό πεδίο το οποίο προς το παρόν δεν έχει να προσφέρει παρά μόνο κάποια χονδρικά αποτελέσματα. Οι υποκειμενικές διαστάσεις έχουν να κάνουν μόνο με την αίσθηση της ακοής και την αντίδραση ενός υποκειμένου-ακροατή σε ένα ερέθισμα. Το ίδιο ισχύει, εκτός της διαύγειας και για όλες τις υπόλοιπες διαστάσεις.Διαυγές. Δηλαδή πρέπει να χαρακτηρίζεται από επίπεδη απόκριση και τον ορθό λόγο σήματος προς σήμα, δηλαδή να έχει υποστεί συμπίεση της δυναμικής περιοχής της ορχήστρας μέχρις εκεί που εκ των πραγμάτων επιβάλλουν τα όρια του εγγραφέα. Έτσι δεν είναι;
Σωστόν. Κλασικό λάθος κατά την διάρκεια "δοκιμών". Το πρόγραμμα αναφοράς παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Αν ακούσεις μόνο τον συγκεκριμένο δίσκο, θα τα ακούσεις όλα "άδεια" (και θα πρέπει να αρχίσεις να υποψιάζεσαι ότι κάτι δεν πάει καλά με την μεθοδολογία σου). Το πρώτο πράγμα που πρέπει να γίνει πριν από μια δοκιμή είναι να επιλεγεί ένα σύνολο ηχογραφήσεων των οποίων η τεχνική αρτιότητα να είναι από τον μέσο όρο και άνω και των οποίων το περιεχόμενο να καλύπτει μια ευρεία περιοχή δυναμικών, ενέργειας, οργάνων, κ.λπ, κ.λπ. Σε μια σοβαρή εκτίμηση, θα ακούσεις πολλά κομμάτια πριν αποφανθείς για το "άδειο" ή το "γεμάτο". Αν το κοντσέρτο του Αρανχέθ είναι ένα από αυτά, θα αποτελέσει ένα πρώτης τάξης σημείο αναφοράς που θα σε βοηθήσει. Αν είναι μόνο αυτό, απλώς την πάτησες.Δηλαδή, το κοντσέρτο για την Αρανχέθ, όπου η στάθμη της κιθάρας είναι αναιμική, υπολείπεται της υπόλοιπης ορχήστρας υπό συνθήκες ζωντανής συναυλίας, η κιθάρα δεν ακούγεται εμφανώς «άδεια»;
Άλλο πράγμα το "Χωρικά Συγκεκριμένο" και άλλο ο "Συγκεκριμένος Χώρος". Ισχύει το δεύτερο (και νομίζω ότι το δεύτερο έγραψα). Αναφερόμαστε στην δυνατότητα ενός συστήματος να σου δημιουργεί την αίσθηση ότι βρίσκεσαι κάπου, κατ΄αρχήν, και ότι αυτό το "κάπου" είναι αυτό που έχει επιλέξει ο μηχανικός ήχου -αν αυτό μπορεί με κάποιο τρόπο να προσδιοριστεί.Χωρικά συγκεκριμένο. Πόσο συγκεκριμένο; Ποιού χώρου;
Κακώς σε μπερδεύει! Δεν μιλάμε για ηχητικά εφέ που υπάρχουν σε ένα μουσικό κομμάτι. Μιλάμε για θορύβους που εμφανίζονται ενώ δεν έχουν εγγραφεί ποτέ! Αν σκέπτεσαι ότι αυτοί είναι όλοι το ίδιο ενοχλητικοί, δεν έχεις δίκιο. Για πολλούς ακροατές το "χις" της ταινίας δεν είναι τόσο ενοχλητικό όσο το pre-echo των κωδικοποιητών mp3, επομένως είναι πρόθυμοι να το ανεχτούν περισσότερο. Και μια ολόκληρη ομάδα audiophiles δεν δείχνει να ενοχλείται από τον θόρυβο επιφανείας και τα "σκρατς" των βινυλίων!Η απουσία ενοχλητικών θορύβων με μπερδεύει ακόμα περισσότερο.
Ενδιαφέρουσα μεταφορά για τον λανθασμένο στατιστικό έλεγχο... Αν κάνεις έρευνα για την ύπαρξη της ρίζας του 64 και πάρεις ένα δείγμα με μέγεθος χίλια το οποίο περιλαμβάνει μόνο Πυγμαίους, δεν δικαιούσαι φυσικά να ανακοινώσεις το αποτέλεσμα της έρευνάς σου και να περιμένεις χειροκροτήματα. Αν όμως έχεις ένα δείγμα με μέγεθος 1000, από το οποίο οι 300 είναι Πυγμαίοι, οι 200 κάτοικοι του Βόρνεο, οι 100 Ευρωπαίες Νοικοκυρές, οι 200 Φινλανδές Κομμώτριες και οι 200 Μαθηματικοί, τότε υπάρχουν εργαλεία τα οποία θα σου δείξουν ξεκάθαρα το αν υπάρχει η ρίζα αυτή (στον στατιστικό έλεγχο δεν ισχύει ακριβώς η αρχή της... δεδηλωμένης). Δεν έχω πρόχειρο το paper του Gabrielsson αλλά υποθέτω ότι δεν έφαγε μερικούς μήνες από τη ζωή του ρωτώντας κουφούς αναλφάβητους που δεν είχαν ξανακούσει μουσική ή μονομανείς με ένα συγκεκριμένο μουσικό είδος για τέτοια θέματα... Αν υπήρχαν τέτοιοι στο δείγμα του, είχε τρόπο να τους βγάλει "εκτός".Δηλαδή, αν ρωτήσουμε χίλιους πυγμαίους, ποια είναι η ρίζα του 64, και δεν απαντήσει κανένας, αυτό σημαίνει πως η ρίζα του 64 είναι ανύπαρκτη;
Λάθος! H ένταση δεν είναι καθόλου αντικειμενικό κριτήριο. Αν ήταν, τότε γιατί έφαγαν την ζωή τους (κι έγιναν γνωστοί) οι Fletcher και Munson; To Loudness είναι η υποκειμενική αντίληψη που σχετίζεται με το εύρος των ταλαντώσεων μιας ηχητικής πηγής και η αντίληψη αυτή αλλάζει ανάλογα με την συχνότητα και την διάρκεια του ήχου και -σύμφωνα με ορισμένους- με την ψυχολογική κατάσταση του υποκειμένου (είναι, για παράδειγμα, γνωστό ότι το "επόμενο πρωινό" μετά από μια καλή οινοποσία, πολλοί είναι ευαίσθητοι στον ήχο, περισσότερο από ό,τι συνήθως!). Η καμπύλη ζύγισης "A" η οποία υπάρχει στα ηχόμετρα (τα οποία μετρούν στάθμη και όχι ένταση) είναι μια ισοστάθμιση που προσπαθεί να προσαρμόσει συμπεριφορά του οργάνου στην συμπεριφορά του ανθρώπινου αυτιού.Καλά και άγια όλα αυτά αλλά κανένα από αυτά (με εξαίρεση την ένταση) δεν είναι αντικειμενικό κριτήριο αξιολόγησης του ήχου.
Τέλος, είναι σαφές ότι οι οκτώ διαστάσεις και τα παράγωγά τους όπως η "Μουσικότητα" δεν είναι αντικειμενικά κριτήρια. Κανένας δεν τα είπε ποτέ τέτοια. Εδώ βρισκόμαστε στην πλευρά του Subjective Evaluation και προσπαθούμε να το αντιμετωπίσουμε επιστημονικά, χρησιμοποιώντας αυστηρούς κανόνες και στατιστική.


Reply With Quote