Κατά τη γνώμη μου είναι από τα διαμάντια που τα βρίσκεις εκεί που δεν το περιμένεις. Σε μια ταινία κινουμένων σχεδίων, φαινομενικά για παιδιά, το Ratatouille, ο κακός -με την μορφή ενός στριμμένου κριτικού εστιατορίων- κάνει έναν μονόλογο/αυτοκριτική η οποία είναι ό,τι πιο εύστοχο έχω διαβάσει για το επάγγελμα των κριτικών, ανεξαρτήτως αντικειμένου. Με είχε εντυπωσιάσει από την πρώτη στιγμή που είδα την ταινία και θεωρώ ότι έχει θέση εδώ, όχι απλώς γιατί το φόρουμ είναι παρακλάδι ενός δικτυακού τόπου που ασχολείται συστηματικά με την κριτική αλλά και επειδή τα μέλη του επιδίδονται ενίοτε σε αυτήν, πολλές φορές ίσως και χωρίς να το συνειδητοποιούν.
Παραθέτω κατ΄αρχήν το αγγλικό κείμενο το οποίο μπορείτε να βρείτε και εδώ:
In many ways, the work of a critic is easy.We risk very little, yet enjoy a position over those who offer up their work and their selves to our judgment. We thrive on negative criticism, which is fun to write and to read.
But the bitter truth we critics must face, is that in the grand scheme of things, the average piece of junk is probably more meaningful than our criticism designating it so. But there are times when a critic truly risks something, and that is in the discovery and defense of the new. The world is often unkind to new talents, new creations. The new needs friends.
Last night, I experienced something new; an extraordinary meal from a singularly unexpected source. To say that both the meal and its maker have challenged my preconceptions about fine cooking, is a gross understatement. They have rocked me to my core. In the past, I have made no secret of my disdain for Chef Gusteau's famous motto, Anyone can cook. But I realize - only now do I truly understand what he meant. Not everyone can become a great artist, but a great artist can come from anywhere. It is difficult to imagine more humble origins than those of the genius now cooking at Gusteau's, who is, in this critic's opinion, nothing less than the finest chef in France. Anton Ego, Ratatouille
Αυτό που θεωρώ ότι είναι ενδιαφέρον, στην περίπτωσή μας, είναι η πρώτη παράγραφος της οποίας μια μετάφραση είναι κάπως έτσι:
Από πολλές πλευρές, η δουλειά του κριτικού είναι εύκολη. Διακινδυνεύουμε πολύ λίγα και ταυτόχρονα απολαμβάνουμε μια θέση υπεροχής σε σχέση με αυτούς που προσφέρουν την δουλειά τους και τους εαυτούς τους στην δική μας κρίση. Μια αρνητική κριτική πάντα ανεβάζει τις μετοχές μας και ταυτόχρονα είναι διασκεδαστική τόσο να την γράφεις όσο και να την διαβάζεις. Αλλά η πικρή αλήθεια που, εμείς, οι κριτικοί πρέπει να αντιμετωπίσουμε, είναι ότι κάτω από ένα γενικότερο πρίσμα, ακόμη και ένα συνηθισμένο σκουπίδι είναι, πιθανώς, πιο σημαντικό από την ίδια την κριτική μας που το χαρακτηρίζει, ακριβώς, ως σκουπίδι. Υπάρχουν, όμως, στιγμές που ένας κριτικός πραγματικά διακινδυνεύει κάτι και αυτή η στιγμή είναι όταν ανακαλύψει και πρέπει να υπερασπιστεί το καινούριο. Ο κόσμος είναι συχνά σκληρός απέναντι στα νέα ταλέντα, στις νέες δημιουργίες. Το νέο θέλει φίλους. (...)
Anton Ego, Ratatouille
Φανταστείτε το αγγλικό κείμενο να αποδίδεται από τον Peter O'Tool και αντιλαμβάνεσθε ότι αξίζει τον κόπο να ακούσετε και το πρωτότυπο.
Διαβάζοντας το κείμενο μπορεί κανείς να σχηματίσει μια σειρά από εναλλακτικά κριτήρια για την ποιότητα μιας κριτικής (και κατ΄επέκτασιν ενός κριτικού) πέρα από το τετριμμένο και αγαπητό κριτήριο του πόσο "τα χώνει" ο κειμενογράφος... Έτσι:
- Η κριτική είτε γίνεται σε πράγματα είτε σε πρόσωπα καλό είναι να είναι μην είναι προσωπική και να μην στοχεύει στο να προσβάλλει και να τραυματίσει την αξιοπρέπεια του άλλου. Ο κρινόμενος είναι ούτως ή άλλως εκτεθειμένος, είτε το έχει επιλέξει είτε όχι. Πόσο σωστό είναι να χρησιμοποιείς την κατά Anton Ego θέση υπεροχής σου για να ποδοπατήσεις την αξιοπρέπειά του; Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι μπορείς να γράψεις -χωρίς καν να το συνειδητοποιήσεις- φρικτά πράγματα για ανθρώπους, πράγματα για τα οποία μπορεί να μετανοήσεις αλλά θα είναι αργά...
- Το αντικείμενο της κριτικής πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ανώτερο της ίδιας της κριτικής. Το να σχεδιάσεις έναν ενισχυτή είναι, φυσικά, δυσκολότερο πράγμα από το να τον κρίνεις. Ακόμη και αν ο ενισχυτής είναι, πραγματικά, κακός.
- Η αρνητική κριτική μπορεί να έχει πλάκα (όπως αναφέρει ο Ego) αλλά είναι απείρως πιο δύσκολη στο γράψιμό της. Χρειάζεται πολύ πιο προσεκτική στήριξη με επιχειρήματα. Αν δε θέλεις να είσαι γραφικός, δηλαδή... Είναι, επίσης, και δυσκολότερη στην ανάγνωσή της. Επειδή, ως αναγνώστης, πρέπει να κατανοήσεις τα επιχειρήματα, αν θέλεις να έχεις μια σωστή άποψη...
- Ο κριτικός, όντας ανάμεσα στο έργο και στο κοινό οφείλει, όχι μόνο να υπερασπίζει το κοινό από ένα κακής ποιότητας έργο, αλλά και το έργο (και τον δημιουργό) από το κακής ποιότητας κοινό. Δηλαδή ένα κοινό που όπως λέει ο Ego είναι "σκληρό απέναντι στα νέα ταλέντα, στις νέες δημιουργίες". Και η υπεράσπιση αυτή θα πρέπει να γίνει ακόμη και εις βάρος του κύρους που μπορεί να έχει σωρεύσει, απλώς "χώνοντάς τα". Αυτό είναι ίσως ό,τι πιο δύσκολο μπορεί να κληθεί να κάνει ένας κριτικός, τελικώς. Ιδανικά, μάλιστα, θα πρέπει να εκπαιδεύσει το κοινό του. Είναι ευθύνη του...


Κατηγορίες
Ημερολόγιο
Kείμενα: Πρόσφατα σχόλια

Forum: Πρόσφατα posts