Log in

View Full Version : Anton Ego: Ένας μονόλογος για την Κριτική...



dStam
06-26-2010, 02:45 AM
Κατά τη γνώμη μου είναι από τα διαμάντια που τα βρίσκεις εκεί που δεν το περιμένεις. Σε μια ταινία κινουμένων σχεδίων, φαινομενικά για παιδιά, το “Ratatouille”, ο κακός -με την μορφή ενός στριμμένου κριτικού εστιατορίων- κάνει έναν μονόλογο/αυτοκριτική η οποία είναι ό,τι πιο εύστοχο έχω διαβάσει για το επάγγελμα των κριτικών, ανεξαρτήτως αντικειμένου. Με είχε εντυπωσιάσει από την πρώτη στιγμή που είδα την ταινία και θεωρώ ότι έχει θέση εδώ, όχι απλώς γιατί το φόρουμ είναι παρακλάδι ενός δικτυακού τόπου που ασχολείται συστηματικά με την κριτική αλλά και επειδή τα μέλη του επιδίδονται ενίοτε σε αυτήν, πολλές φορές ίσως και χωρίς να το συνειδητοποιούν. Παραθέτω κατ΄αρχήν το αγγλικό κείμενο το οποίο μπορείτε να βρείτε και εδώ (http://lanieyu.blogspot.com/2008/12/revolutionizing-art-of-criticism.html):

“In many ways, the work of a critic is easy. We risk very little, yet enjoy a position over those who offer up their work and their selves to our judgment. We thrive on negative criticism, which is fun to write and to read. But the bitter truth we critics must face, is that in the grand scheme of things, the average piece of junk is probably more meaningful than our criticism designating it so. But there are times when a critic truly risks something, and that is in the discovery and defense of the new. The world is often unkind to new talents, new creations. The new needs friends.
Last night, I experienced something new; an extraordinary meal from a singularly unexpected source. To say that both the meal and its maker have challenged my preconceptions about fine cooking, is a gross understatement. They have rocked me to my core. In the past, I have made no secret of my disdain for Chef Gusteau's famous motto, ‘Anyone can cook’. But I realize - only now do I truly understand what he meant. Not everyone can become a great artist, but a great artist can come from anywhere. It is difficult to imagine more humble origins than those of the genius now cooking at Gusteau's, who is, in this critic's opinion, nothing less than the finest chef in France.” – Anton Ego, “Ratatouille”

Αυτό που θεωρώ ότι είναι ενδιαφέρον, στην περίπτωσή μας, είναι η πρώτη παράγραφος της οποίας μια μετάφραση είναι κάπως έτσι:

Από πολλές πλευρές, η δουλειά του κριτικού είναι εύκολη. Διακινδυνεύουμε πολύ λίγα και ταυτόχρονα απολαμβάνουμε μια θέση υπεροχής σε σχέση με αυτούς που προσφέρουν την δουλειά τους και τους εαυτούς τους στην δική μας κρίση. Μια αρνητική κριτική πάντα ανεβάζει τις μετοχές μας και ταυτόχρονα είναι διασκεδαστική τόσο να την γράφεις όσο και να την διαβάζεις. Αλλά η πικρή αλήθεια που, εμείς, οι κριτικοί πρέπει να αντιμετωπίσουμε, είναι ότι κάτω από ένα γενικότερο πρίσμα, ακόμη και ένα συνηθισμένο σκουπίδι είναι, πιθανώς, πιο σημαντικό από την ίδια την κριτική μας που το χαρακτηρίζει, ακριβώς, ως σκουπίδι. Υπάρχουν, όμως, στιγμές που ένας κριτικός πραγματικά διακινδυνεύει κάτι και αυτή η στιγμή είναι όταν ανακαλύψει και πρέπει να υπερασπιστεί το καινούριο. Ο κόσμος είναι συχνά σκληρός απέναντι στα νέα ταλέντα, στις νέες δημιουργίες. Το νέο θέλει φίλους. (...)
Anton Ego, “Ratatouille”

Φανταστείτε το αγγλικό κείμενο να αποδίδεται από τον Peter O'Tool και αντιλαμβάνεσθε ότι αξίζει τον κόπο να ακούσετε και το πρωτότυπο (http://videosift.com/video/Ratatouille-Anton-Egos-Monologue).

Διαβάζοντας το κείμενο μπορεί κανείς να σχηματίσει μια σειρά από εναλλακτικά κριτήρια για την ποιότητα μιας κριτικής (και κατ΄επέκτασιν ενός κριτικού) πέρα από το τετριμμένο και αγαπητό κριτήριο του πόσο "τα χώνει" ο κειμενογράφος... Έτσι:

- Η κριτική είτε γίνεται σε πράγματα είτε σε πρόσωπα καλό είναι να είναι μην είναι προσωπική και να μην στοχεύει στο να προσβάλλει και να τραυματίσει την αξιοπρέπεια του άλλου. Ο κρινόμενος είναι ούτως ή άλλως εκτεθειμένος, είτε το έχει επιλέξει είτε όχι. Πόσο σωστό είναι να χρησιμοποιείς την κατά Anton Ego θέση υπεροχής σου για να ποδοπατήσεις την αξιοπρέπειά του; Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι μπορείς να γράψεις -χωρίς καν να το συνειδητοποιήσεις- φρικτά πράγματα για ανθρώπους, πράγματα για τα οποία μπορεί να μετανοήσεις αλλά θα είναι αργά...

- Το αντικείμενο της κριτικής πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ανώτερο της ίδιας της κριτικής. Το να σχεδιάσεις έναν ενισχυτή είναι, φυσικά, δυσκολότερο πράγμα από το να τον κρίνεις. Ακόμη και αν ο ενισχυτής είναι, πραγματικά, κακός.

- Η αρνητική κριτική μπορεί να έχει πλάκα (όπως αναφέρει ο Ego) αλλά είναι απείρως πιο δύσκολη στο γράψιμό της. Χρειάζεται πολύ πιο προσεκτική στήριξη με επιχειρήματα. Αν δε θέλεις να είσαι γραφικός, δηλαδή... Είναι, επίσης, και δυσκολότερη στην ανάγνωσή της. Επειδή, ως αναγνώστης, πρέπει να κατανοήσεις τα επιχειρήματα, αν θέλεις να έχεις μια σωστή άποψη...

- Ο κριτικός, όντας ανάμεσα στο έργο και στο κοινό οφείλει, όχι μόνο να υπερασπίζει το κοινό από ένα κακής ποιότητας έργο, αλλά και το έργο (και τον δημιουργό) από το κακής ποιότητας κοινό. Δηλαδή ένα κοινό που όπως λέει ο Ego είναι "σκληρό απέναντι στα νέα ταλέντα, στις νέες δημιουργίες". Και η υπεράσπιση αυτή θα πρέπει να γίνει ακόμη και εις βάρος του κύρους που μπορεί να έχει σωρεύσει, απλώς "χώνοντάς τα". Αυτό είναι ίσως ό,τι πιο δύσκολο μπορεί να κληθεί να κάνει ένας κριτικός, τελικώς. Ιδανικά, μάλιστα, θα πρέπει να εκπαιδεύσει το κοινό του. Είναι ευθύνη του...

zonepress
06-26-2010, 05:09 AM
Ενδιαφέρον, εντός χολλυγουντιανών πλαισίων. Για τους μετακριτικούς (τους κριτικούς των κριτικών) δεν λέει κάτι :cool: Ούτε και για τους κριτικούς των κριτικοειδών - αυτό θα ενέπιπτε σε ευγενέστερη χολλυγουντιανή παράδοση: αυτήν της κωμωδίας slapstick.

dStam
06-26-2010, 11:10 AM
Για τους μετακριτικούς (τους κριτικούς των κριτικών) δεν λέει κάτι (...)

Τι σε κάνει να πιστεύεις ότι οι μετακριτικοί εξαιρούνται; Προσωπικά, σπανίως έχω διαβάσει μετακριτική στο χώρο μας η οποία να έχει πραγματικά επιχειρήματα... Άλλο, τώρα, αν οι κριτικοί έχουν αφήσει χώρο για τέτοιου είδους καταστάσεις με μια, ενίοτε, αχαρακτήριστη συμπεριφορά. :rolleyes: Νομίζω, πάντως, ότι θα συμφωνήσεις με τον Ego στο εξής: Είναι πιο εύκολο να γράψει κανείς μια κριτική για κάποιον κριτικό, παρά να μπεις στη θέση του και να κάνεις τη δουλειά του.

zonepress
06-26-2010, 04:31 PM
Όχι, δεν είναι έτσι. Θα ήταν έτσι εάν ο κριτικός ήταν σοβαρός άνθρωπος, γνώστης του αντικειμένου του και καλός χειριστής του εργαλείου του (του γραπτού λόγου). Τότε ο μετακριτικός δεν θα είχε λόγο ύπαρξης.
Η στατιστική όμως λέει ότι η τεράστια πλειοψηφία των κριτικών είναι απλοί παπάρες.
Συνεπώς ο μετακριτικός έχει καθήκον να απομυθοποιεί την ψευδοσοβαρότητα, να κατεδαφίζει την αμάθεια και να αποδομεί το λόγο, αναδεικνύοντας εναργώς την ανεπάρκειά τους.

Costas Coyias
06-28-2010, 08:15 PM
Ευλόγως, λοιπόν, ανακύπτει το ερώτημα: Ποιοι από τους επί του προκειμένου κριτικούς είναι σοβαροί άνθρωποι, γνώστες του αντικειμένου και επαρκείς χειριστές του γραπτού λόγου; Και πώς θα πεισθούν οι αναγνώστες του παπάρα - κριτικού, ότι αυτός είναι όντως παπάρας;

dStam
06-28-2010, 08:35 PM
Η στατιστική όμως λέει (...)

Mα η στατιστική δεν έχει θέση εδώ... Ή ακόμη και αν έχει θέση, απλώς ανεβάζει τις ευθύνες του μετακριτικού δεν τον απαλλάσσει. Αφού η "αγορά" των κριτικών είναι δύσκολη, αυτός πρέπει να κρίνει με βάση τους σωστούς κανόνες και να εκπαιδεύει τους αναγνώστες τους στα της καλής κριτικής... Όχι να περιορίζεται στο να "τα χώνει", το οποίον, κατά Ego, είναι μεν ευχάριστο αλλά όχι το ζητούμενο (λέω εγώ).


(...) πώς θα πεισθούν οι αναγνώστες (...)

Κατά τη γνώμη μου δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ μετακριτικής και κριτικής σε αυτό το σημείο. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσει κανείς επιχειρήματα, αποδείξεις και να δώσει ευκαιρίες. Από την εμπειρία μου σου λέω, πάντως, ότι ακόμη και η τέλεια κριτική (ή μετακριτική) αφορά και εν τέλει επηρεάζει ένα μικρό ποσοστό των αναγνωστών της οι οποίοι είναι ένα μικρό ποσοστό του συνολικού κοινού. Οπότε, μικρό x μικρό, καταλαβαίνεις ότι δεν θα πρέπει να έχεις μεγάλες προσδοκίες. Μαθαίνεις να ζεις με αυτό, πάντως! :rolleyes:

zonepress
06-28-2010, 09:33 PM
πώς θα πεισθούν οι αναγνώστες του παπάρα - κριτικού, ότι αυτός είναι όντως παπάρας;Η απάντηση είναι προφανής, και νομίζω απαντά και στον dStam. Επειδή μας διαβάζουν και χαχόλοι, θα μου επιτρέψετε να εικονογραφήσω το θέμα, όπως συνηθίζω σε παρόμοιες περιπτώσεις. Έχουμε που λέτε έναν βλάκα (ο Coyias τον ονομάζει "αναγνώστη"). Π.χ. τον Μαρινέλλο. Και τον βλέπουμε σκυμμένο να μυρίζει σκατά. Εικάζουμε ότι προσπαθεί να αποφανθεί μέσα του, "τι είναι άραγε αυτά που μυρίζω? Μήπως είναι σκατά? Μήπως είναι διαμάντια?" Είναι σε δίλημμα ο Μαρινέλλος μας. Πώς να τον βοηθήσουμε? Όπως είπα στην αρχή, η απάντηση είναι προφανής. Θα του δώσουμε μία γερή κλωτσιά στα πισινά. Έτσι θα πέσει με τα μούτρα στα σκατά. Δεν έχει την παραμικρή σημασία εάν τότε λυθεί το εσωτερικό του δίλημμα. Σημασία έχει να του μπουν τα σκατά στο στόμα, στα ρουθούνια, στα μάτια.
Τότε μόνο θα παιανίσει το Σύμπαν:
"Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ,
και μυρσίνη εσύ δοξαστική ..."
κλπ κλπ.
Η απάντηση αυτή υπενοείτο στο ρητορικό ερώτημα που είχα θέσει προ καιρού:
Και ερωτώ: εάν βρεθείς αντιμέτωπος με βλάκα σαν τον εν λόγω και του ρίξεις κλομπιά στο μουσούδι, παραβιάζεις τα συνταγματικά δικαιώματα του κλομπ?

Costas Coyias
06-28-2010, 10:14 PM
χμ... direct learning δηλαδή...


Direct learning: A young child touches the stove and is burned.
Mediated learning: A mother takes her child’s hand and gently brings it near the stove, saying, ‘‘Don’t touch, hot.’’

Από εδώ (http://books.google.gr/books?id=Vc_57-e8p08C&printsec=frontcover&dq=teaching+how+to+learn+hopkins&source=bl&ots=xSgW5wCf5w&sig=XrGuf9FzknxKfPFhmPXD6Z5GMr0&hl=el&ei=A-YoTJO1PIruOa6ThasC&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBMQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false) (σελ. 31).

zonepress
06-28-2010, 10:49 PM
Λάθος. Τα παιδιά είναι εξ ορισμού αθώα. Οι Μαρινέλλοι είναι εξ ορισμού ένοχοι.

Ì.Ö
07-23-2010, 10:23 PM
Πρόσωπα του αντικειμένου μας…

Stereophile. HiFi 97. San Francisco. (May 1997)
People At The Show.
http://www.enjoythemusic.com/hifi97/hifi97people.htm


Stereophile. HiFi 02. San Francisco. (May 2002)
http://www.enjoythemusic.com/hifi2002/people.htm
http://www.enjoythemusic.com/hifi2002/morepeople.htm


+
† J. Gordon Holt. έφυγε πέρσι τον Ιούλιο.
http://www.audiophilia.com/wp/?p=2130
† Lars Fredell. (Ultimate Audio, F1 magazine, etc) έφυγε το 2002
http://www.stereophile.com/news/11381/


*Dick Olsher (Stereophile, F1 magazine, Enjoy the Music, etc)

'μετρητές' (τους έχω ξανά-αναφέρει)
*Bascom H. King (AUDIO-USA)
*Thomas J. Norton (Stereophile, Absolute sound, etc)

[είναι ίσως λάθος να είσαι φυσιογνωμιστής χωρίς να έχεις γνωρίσει πρώτα τον άλλον από κοντά…
(κοιτάω να το περιορίσω αν όχι να το εξαλείψω)
πάντως και στα πρόσωπα (και όχι μόνο εδώ) υπάρχουν οι εξαιρέσεις.
(εξ άλλου τους τσεκάρω και τους διασταυρώνω ποικιλοτρόπως) ]


*αν νομίζει ο Mod ότι δεν συνάδει με το θέμα ας ανοίξει άλλο thread.
(απλώς δεν θέλω να ανοίγω και να 'γεμίζω' θέματα)

Ì.Ö
07-23-2010, 10:33 PM
Οι -αρχικές- μισές και παραπάνω χάθηκαν στο προηγούμενο ποστ.

Ì.Ö
07-23-2010, 10:47 PM
Και εδώ (στο προηγούμενο) χάθηκαν όλες… :eek:
καλά… πάμε πάλι...:cool:

petkef
07-23-2010, 11:27 PM
βρε καυλ@στηνε!!!
http://http://www.enjoythemusic.com/fremer1.jpg

Ì.Ö
07-24-2010, 04:13 PM
Πέτρο η φωτογ. που ανέβασες δεν ανοίγει.

προφανώς όμως είναι/εννοείς αυτήν εδώ: >>
ή κάνω λάθος;

petkef
07-25-2010, 07:14 AM
ναι αυτή την κυρία ήθελα να βάλω,πως το κατάλαβες;:d

zonepress
07-25-2010, 07:22 PM
είναι ίσως λάθος να είσαι φυσιογνωμιστής χωρίς να έχεις γνωρίσει πρώτα τον άλλον από κοντά…Λάθος. Μπορεί να σου το βεβαιώσει η κορυφαία διάνοια που γνωρίζω* (δηλαδή εγώ).

*Ο ενεστώς δηλοί τον παρόντα χρόνο. Δεν είναι παρακείμενος ("έχω γνωρίσει").

Ì.Ö
07-29-2010, 08:52 PM
zonepress
Λάθος. …

μπορεί. (γι’ αυτό εξ άλλου έβαλα και το ίσως. να το μαλακώσω)
έχω πεί όμως πώς: όσο μεγαλώνω νερώνω το 'κρασί' μου.
(+ ότι είναι και η δουλεία μου στη μέση…)